Poniżej przedstawiamy Państwu w formie fotografii i krótkich opisów wybrane przykłady ogrodów stylowych. Być może pomogą one Państwu zdecydować o formie i charakterze Waszego przyszłego ogrodu. Pamiętajcie jednak, że bardzo istotne jest, aby ogród harmonijnie komponował się z otaczającym go krajobrazem – dotyczy to szczególnie ogrodów powstających na obrzeżach miast, wśród pól, pod lasem, na morskim nabrzeżu, czy w terenie górskim.
Zapraszamy do wędrówki po świecie ogrodów!
Ogrody białe dają poczucie spokoju i harmonii dzięki najbardziej naturalnemu i najdelikatniejszemu z możliwych zestawieniu barw: bieli i zieleni. Ich kolorystyczna jednolitość nie ma jednak nic wspólnego z monotonią - o bogactwie i różnorodności ogrodu białego decyduje bowiem nie tylko biała barwa kwiatów - rzadko kiedy "czysta" - ale również rozmaitość liści w różnych odcieniach zieleni, srebrnych oraz pstrych.
Kompozycje takie są niezastąpione zwłaszcza w cienistych zakątkach ogrodu, gdzie kontrastująca z ciemną zielenią liści biel kwiatów jest elementem rozświetlającym mrok i zjawiskiem typowym dla naturalnych stanowisk leśnych.
W tym typie ogrodu pięknie prezentują się i harmonijnie współgrają z nim meble ogrodowe, pergole, trejaże czy altanki - żeliwne lub z drewna pomalowanego na biało.
Często dodatkowym, wzbogacającym całość akcentem w ogrodzie białym są rośliny o kwiatach błękitnych lub liliowo-fioletowych.
Należy pamiętać, że kwitnienie jest tylko stosunkowo krótkim epizodem w roku i u różnych gatunków przypada na różne miesiące, sztuką jest więc stworzenie OGRODU BIAŁEGO PRZEZ CAŁY ROK. Niewątpliwie w czasie, kiedy 'nic już nie kwitnie' o charakterze tego ogrodu zadecydują pstre liście, rozmaitość ich kształtów i odcieni oraz ozdobne formy drzew i krzewów, stanowiące podstawę całego założenia.
Warto również poświęcić trochę uwagi roślinom doniczkowym o białych kwiatach np. pelargoniom, petuniom - pojemniki z tymi roślinami możemy podwieszać na murach, pergolach, wokół tarasu lub ustawiać w różnych miejscach w ogrodzie, nieustannie zmieniając jego wygląd.
Jesienią, na skutek przebarwiania się liści ogród biały utonie w powodzi złotych, czerwonych i brązowych barw. Warto mieć w swoim ogrodzie te gatunki i odmiany, które przebarwiają się szczególnie pięknie, jak berberysy, irgi, trzmielina oskrzydlona czy klony. A zimą wśród oszronionych gałązek i rabat pokrytych śniegiem w prawdziwym ogrodzie białym zawsze zakwitną ciemierniki, zimowity i wrzośce.
Istnieje wiele typów ogrodów japońskich, np. ascetyczne żwirowe ogrody zen, wszystkie jednak cechuje prostota, harmonia, elegancja, asymetria kompozycji i bogata symbolika związana z kulturą i religią. Zawsze naśladują one prawdziwy pejzaż, stanowiąc miniaturę naturalnego krajobrazu.
Podstawą w tworzeniu ogrodu w stylu japońskim są 4 główne elementy:
WODA - to głównie strumienie, stawy i zródełka, ale też zastępujące ją "potoki" ze starannie grabionego białego żwiru i piasku (ogrody suchego krajobrazu)
KAMIEŃ - układ kamieni (najlepiej omszonych i o wyjątkowym kształcie) nigdy nie jest przypadkowy, mają one bowiem znaczenie symboliczne
DREWNO - budulec dla altan, tarasów i mostków
CHARAKTERYSTYCZNE ROŚLINY - główną rolę wśród nich odgrywają: - iglaki - sosny, jodły, jałowce, cyprysiki, zwykle formowane na kształt starych drzew naturalnie powykręcanych przez wiatr
- magnolie, klony palmowe, miłorząb japoński, wiśnia piłkowana, różaneczniki, azalie, pierisy, bukszpan, tawuły japońskie, pigwowce, suchodrzew chiński, runianka japońska, golteria pełzająca, trawy ozdobne, w tym bambusy (kilka gatunków zimuje w naszych warunkach klimatycznych)
- zawilce japońskie, liliowce, funkie, piwonie oraz poduchy karmnika ościstego, zawciągu i mchów stosowane zamiast trawy.
Nastrój ogrodu japońskiego niewątpliwie pomogą nam stworzyć detale ozdobne takie jak kamienne latarenki i naczynia, zródełka tsuku-bai, figurki Buddy i bambusowe płotki oraz większe elementy architektoniczne - drewniany mostek, altana w kształcie pagody, księżycowa brama, meandrująca ścieżka czy strumyk. Równie istotne jest uzyskanie w ogrodzie subtelnej gry światła i cienia czy odbicia księżyca w lustrze wody.
Ogród w stylu angielskim to ogród swobodny, pozornie niezaplanowany, sprawiający wrażenie naturalnego krajobrazu. Cechuje go zupełny brak symetrii w układzie ścieżek, rabat i elementów małej architektury.
Element centralny stanowi tu duży, wypielęgnowany trawnik o nieregularnym kształcie, często z wielkim drzewem posadzonym pośrodku. Otaczają go rozległe malownicze i również nieregularne rabaty bylinowe, ziołowe i różane, utrzymane w barwach monochromatycznych, głównie w kolorach bieli, różu i fioletu. Układ roślinności jest piętrowy.
Granice ogrodu angielskiego są zamaskowane, a całość podzielona na wnętrza za pomocą żywopłotów, strumieni bądź niskich murków z cegły lub kamienia. Pośród drzew i krzewów ukryte są urokliwe zakątki – rzeźby, fragmenty starych murów, zdroje i fontanny ścienne, kamienne lub metalowe ławeczki oraz altany porośnięte pnączami, takimi jak glicynia, powojniki i bluszcze.
Ogród angielski nie istnieje bez róż – zarówno odmian rabatowych, które łączy się tu z bylinami, jak i pnących, rozpinanych na trejażach, pergolach i bramkach.
Materiałem wykorzystywanym do budowy ścieżek, tarasów i placyków jest głównie kamień i cegła. Nieodłącznym elementem ogrodu angielskiego są również wygodne, stylowe meble ogrodowe ustawione na tarasie lub w cieniu dużego drzewa.
Ogrody w stylu angielskim mają charakter sentymentalny, nawiązujący do przeszłości i tradycji miejsca. Wymagają jednak od właściciela dużego nakładu pracy związanego z ich pielęgnacją. Wynika to głównie z obowiązku utrzymania trawnika w idealnym „angielskim” stanie oraz z bogactwa bylin, drzew i krzewów, głównie liściastych i bogato kwitnących.
Ogród w stylu śródziemnomorskim sprawia wrażenie naturalnego, jednak dobór tworzących go elementów z pewnością nie jest przypadkowy. W założeniu ma przywodzić na myśl ciepłe i słoneczne zakątki Grecji lub Hiszpanii.
Miejsce wypoczynku i spożywania posiłków znajduje się zwykle na tarasie lub patio. Pod dużym parasolem lub kratownicą porośniętą winoroślą, ustawia się wygodne meble ogrodowe z kolorowymi poduszkami oraz donice z ziołami. Nawierzchnie w tym ogrodzie wyłożone są żwirem, płytami z piaskowca i terakotą, z zachowaniem charakterystycznych dla tego stylu spękań powierzchni.
Granicę ogrodu wyznacza formowany żywopłot lub mur z kamienia, na który wspinają się pnącza. Małą architekturę stanowią altany, pergole, drewniane ławeczki oraz dekoracje w postaci ozdobnych dzbanów i glinianych donic. Ogród utrzymany jest w ciepłych, słonecznych barwach – pomarańczach, żółciach, czerwieni i różach, z domieszką błękitu.
Najbardziej charakterystyczne rośliny to oczywiście zioła – rozmaryn, lawenda, szałwia, oregano, tymianek.
W Polsce większość roślin typowych dla klimatu śródziemnomorskiego nie przetrwałaby zimy, jeśli więc chcemy zaaranżować swój ogród w tym stylu zmuszeni jesteśmy zastąpić je gatunkami, które poradzą sobie w klimacie umiarkowanym. Doskonale sprawdzą się tu krzewy zimozielone: cyprysiki, jałowce, karłowate sosny, bukszpany, a także róże.
Spośród bylin i krzewinek wykorzystać możemy rudbekie, złocienie, liliowce, irysy, pachnącą lawendę oraz trawy ozdobne, a w miejscach szczególnie suchych i nasłonecznionych – rojniki, rozchodniki, czyściec wełnisty i macierzankę. Do donic i drewnianych skrzynek odpowiednie będą rozmaite barwne odmiany pelargonii.
Altany, pergole, kratki i mury obsadzać można glicynią, wiciokrzewem oraz winoroślą, która latem dodatkowo obrodzi winogronami.
Niektóre gatunki śródziemnomorskie, takie jak cyprysy, oleandry czy bugenwille mogą nam towarzyszyć przez większość sezonu rosnąc w donicach w zacisznym miejscu na południowym tarasie, na zimę jednak należy je przenieść do wnętrza.
Ogród w stylu śródziemnomorskim sprawdza się zwłaszcza na małych działkach, gdyż ze względu na swój charakter optycznie zwiększa ich powierzchnię. Pod względem pielęgnacji nie jest to ogród szczególnie wymagający.
Ogrody utrzymane w stylu nowoczesnym cechuje oryginalność, niepowtarzalność oraz wyjątkowy charakter – minimalistyczny, uporządkowany, o czytelnym układzie. Są odpowiedzią na oczekiwania coraz większej grupy zapracowanych właścicieli, którym trudno połączyć obowiązki zawodowe z pracą w ogrodzie, a jednocześnie ceniących sobie możliwość wypoczynku i spotkań towarzyskich wśród przydomowej zieleni.
Ogród nowoczesny stanowi więc przedłużenie domu – to kolejny „zielony pokój”, utrzymany w stylu i kolorystyce jego wnętrza. Nie ma w nim elementów przypadkowych – starannie dobrane meble ogrodowe, nawierzchnie, elementy małej architektury i rośliny mają służyć stworzeniu atmosfery spokoju i harmonii, być niekłopotliwe w utrzymaniu oraz spełniać podstawowe kryterium – funkcjonalności.
Szczególną uwagę przywiązuje się tu do urządzania tarasów i miejsc wypoczynku. Nawierzchnie zbudowane są z materiałów naturalnych, głównie z drewna, kamienia, cegły i metalu, coraz rzadziej wykorzystuje się beton i plastik.
Ogród w swej formie oparty jest na układzie geometrycznym – kształty rabat, ścieżek, oczek wodnych, altan i wszystkich innych elementów prowadzone są w liniach prostych lub łukach. Jako elementy ozdobne pojawiają się tu nowoczesne, awangardowe rzeźby, dekoracje w formie szklanych lub ceramicznych brył, metalowe konstrukcje i donice.
photo courtesy of www.greenspaceplanting.co.uk
Rośliny w ogrodzie nowoczesnym są szczególne – dobiera się tu gatunki niewymagające intensywnej pielęgnacji, odporne na niekorzystne warunki, a jednocześnie atrakcyjne przez cały rok
Są to głównie iglaki i liściaste rośliny zimozielone, a także kępy bylin o dużych liściach, jak funkie czy bergenie, oraz trawy. Spośród drzew i krzewów wykorzystuje się odmiany o naturalnie geometrycznych kształtach koron, np. kuliste klony.
Powierzchnia trawnika ograniczona jest do minimum.
Woda występuje w postaci prostych, małych elementów, takich jak źródełka wypływające z kamienia, ścienne wodotryski lub małe zbiorniki wodne o geometrycznych kształtach, nierzadko bardzo efektownie podświetlone. Elementem coraz częściej spotykanym w dużych ogrodach nowoczesnych są obecnie baseny, stawy kąpielowe i ogrodowe jacuzzi.
Na ogród leśny warto zdecydować się, gdy zakupiliśmy działkę już porośniętą wysokimi drzewami - w lesie lub na jego obrzeżach, wówczas pożądany efekt uzyskamy niemal od razu. Pozostaje nam podsadzenie drzew cieniolubnymi krzewami, bylinami, pnączami, paprociami oraz mchem.
Bardzo ważne jest, jaki typ lasu posiadamy na swojej działce - suchy bór sosnowy z piaszczystą, kwaśną i mało urodzajną glebą, las liściasty na glebie bardzo żyznej, próchnicznej, bogatej w składniki odżywcze, czy też podmokły, zabagniony las olchowy. Od tego bowiem zależy z jakich gatunków roślin utworzymy podszyt i runo naszego leśnego ogrodu. Najlepiej, gdyby były to rośliny spotykane w lesie w stanie dzikim oraz te odmiany ozdobne, które po prostu "pasują" do takiego środowiska, a więc przede wszystkim znoszą cień. Zależnie od rodzaju gleby mogą to być:
DZIKIE DRZEWA OWOCOWE - jabłoń, grusza, wiśnia ptasia
KRZEWY - czeremcha, jarząb, kruszyna, leszczyna, głóg, dzika róża, bez czarny, azalie i różaneczniki, hortensje ogrodowe i bukietowe, kalina koralowa, porzeczka krwista, suchodrzew chiński, świdośliwa kanadyjska, żarnowce, wrzosy, wrzośce, runianka japońska, jałowce, cisy
PNĄCZA - bluszcz pospolity, winobluszcze, hortensja pnąca, kokornak wielkolistny
BYLINY POD KORONY DRZEW IGLASTYCH - barwinek pospolity, barwinek większy, ciemiernik cuchnący, gajowiec żółty, jasnota plamista, kokoryczka wielkokwiatowa, konwalijka dwulistna, kosmatka olbrzymia, poziomkówka indyjska, skalnica klinolistna, żywokost wielkokwiatowy
BYLINY POD KORONY DRZEW LIŚCIASTYCH - barwinek pospolity, cebulica syberyjska, cieszynianka wiosenna, funkie, kokorycze, groszek wiosenny, ciemiernik biały, konwalia majowa, konwalijka dwulistna, kopytnik pospolity, marzanka wonna, miodunka plamista, pragnia syberyjska, przylaszczka pospolita, rannik zimowy, serduszka wspaniała, śnieżyczka przebiśnieg, szczawik zajęczy, tiarella sercowata, zawilec gajowy
TRAWY, PAPROCIE I MCHY
Własny las możemy założyć także "od początku" - takie rozwiązanie jest idealne w przypadku bardzo dużych ogrodów. Warto wtedy zdecydować się na posadzenie gatunków drzew występujących w okolicy w stanie dzikim.
Do drzew rodzimych należą - sosna, świerk, modrzew, jodła, brzoza, jawor, olcha, jesion, dąb szypułkowy i bezszypułkowy, jesion, dąb, lipa, wiąz, klon pospolity oraz buk
Drzewa obcego pochodzenia, które możemy wykorzystać to - sosna czarna, daglezja i dąb czerwony.
Tradycyjny ogród wiejski to ogród użytkowo - ozdobny - tonący w powodzi kwiatów, pachnący ziołami i obrodzący co roku masą owoców i warzyw.
Jest to również typ ogrodu wymagający ogromnego nakładu pracy. Może dlatego prawdziwe ogrody wiejskie powoli odchodzą w przeszłość. Zmienia się ich forma i charakter - z naturalnego i bogatego w gatunki na coraz bardziej "miejski", w którym roślinność ujęta jest w zamknięte rabaty, niewielki trawnik regularnie strzyżony, ścieżki wyłożone kostką granitową lub klinkierem, a w składzie gatunkowym przeważają rośliny iglaste, niewiele jest przy tym bylin, kwiatów jednorocznych nie ma natomiast w ogóle.
W ogródkach wiejskich wiele elementów kompozycji to czysty przypadek. Rośliny wysiewają się swobodnie, a niczym nie ograniczone pnącza porastają płoty i ganki. Podstawę założenia stanowią jednak zwykle liczne odmiany drzew i krzewów owocowych: - jabłonie, grusze, śliwy, wiśnie, czereśnie, morele, brzoskwinie, ałycza, leszczyna, orzech włoski oraz krzewy agrestu, porzeczki, maliny, jeżyny, aronii, truskawek i poziomek. - krzewy ozdobne - zależnie od upodobań właścicieli są to najczęściej - forsycja, róże, kaliny, krzewuszki, lilaki - królują jednak w tym ogrodzie byliny, rośliny cebulowe, jednoroczne i dwuletnie; do najpopularniejszych z nich należą: astry, cynie, dalie, floksy, groszek pachnący, goździk, onętek, lilie, liliowce, lwie paszcze, malwy, łubin, mieczyk, nagietki, nasturcje, naparstnice, nawłocie, ostróżki, jeżówki, piwonie, serduszka, słoneczniczek, słonecznik, aksamitki i wiele innych.
W ogrodzie wiejskim zawsze znajdziemy zakątek ziołowy i warzywnik, w sąsiedztwie których zwykle lokalizuje się studnię oraz niezbędny w tym typie ogrodu kompostownik.
Zakładając ogródek ziołowy należy wybierać stanowiska nasłonecznione, z żyzną, dobrze spulchnioną i odchwaszczoną glebą. Najlepsze są miejsca w północno - wschodniej części ogrodu,
oddalone od koron drzew i osłonięte od przeciągów. Kilka metrów kwadratowych powierzchni w zupełności nam wystarczy.
Na obwódkę ziołowej rabaty doskonale nadają się byliny, np. ruta zwyczajna lub santolina, które w korzystnych warunkach utworzą gęsty żywopłocik chroniący zioła przed zadeptaniem oraz oddzielający od siebie poszczególne ich gatunki.
Na wzór ogródków francuskich możemy nadać zielnikowi regularny kształt – okręgu lub wielokąta,
a kwatery otoczyć obwódką ze strzyżonego bukszpanu. Taki ogródek ma bardziej formalny, uporządkowany charakter, jest też łatwiejszy w pielęgnacji.
Zioła i ich zastosowanie
W sąsiedztwie ogródka ziołowego warto przewidzieć miejsce do odpoczynku – ławeczkę lub hamak – wówczas do woli można napawać się zapachem aromatycznych ziół, który złagodzi objawy stresu i zmęczenia. Ich lecznicze właściwości wykorzystuje się na różne sposoby. Najczęściej parzy się z nich herbatki, dodaje do gorących kąpieli, stosuje jako kompresy i maści na podrażnienia skóry. Niektóre zioła, jak np. rozmaryn, kminek, mięta pieprzowa poprawiają smak potraw.
Rozmaitość gatunków ziół jest ogromna, do najpopularniejszych z nich należą:
ZIOŁA WIELOLETNIE – bylica estragon, bylica pospolita, cząber górski, hyzop lekarski, koper włoski (fenkuł), lawenda, lebiodka pospolita (oregano), lubczyk ogrodowy, macierzanka, melisa lekarska, mięta pieprzowa, szałwia lekarska, tymianek pospolity, rozmaryn lekarski, rumianek;
ZIOŁA JEDNOROCZNE I DWULETNIE – anyż, arcydzięgiel litwor, bazylia pospolita, cząber ogrodowy, czosnek pospolity, kminek zwyczajny, kolendra siewna, koper ogrodowy, majeranek ogrodowy, pietruszka zwyczajna, trybula ogrodowa.
Do roślin towarzyszących w ogródkach ziołowych, nierzadko również posiadających właściwości lecznicze, należą – nagietki, nasturcje, dzikie róże, prawoślaz lekarski, pysznogłówka, dziewanna. Często zioła łączy się na rabatach z warzywami w wielobarwne i pachnące kompozycje, istnieje bowiem wiele odmian warzyw o wyjątkowo ozdobnym pokroju i liściach.
Nowoczesne technologie konstrukcyjne i izolacyjne pozwalają dziś tworzyć ogrody na stropodachach (zielone tarasy, balkony, patio, atrium) i dachach o spadku do 30 st., choć pomysł "wiszących ogrodów" znany był już w starożytnej Grecji, Rzymie, Babilonii i Persji.
Największym czynnikiem ograniczającym przy projektowaniu tego typu ogrodów jest nośność stropu. Jako podłoże dla roślin stosuje się więc lekkie mieszanki substratów torfowych, keramzyt jako drenaż, styropian ekstrudowany jako ocieplenie odporne na działanie wody i korzeni roślin oraz izolację z folii PVC. Wszystkie te warstwy oddzielone są włókniną.
Warunki rozwoju dla roślin są tu specyficzne. Ogród na dachu szczególnie narażony jest bowiem na wysychanie z powodu braku wód gruntowych i zjawiska ich podsiąkania. Najlepiej więc sadzić w nim gatunki wyjątkowo odporne na mróz i suszę, dla roślin bardziej wymagających niezbędne będzie założenie systemu automatycznego nawadniania. Innym kryterium doboru roślin jest budowa ich systemu korzeniowego, który musi być stosunkowo płytki, aby nie spowodował uszkodzeń. Większy wybór gatunków mamy w przypadku obsadzania stropodachów, gdyż na dachy spadziste nie nadają się drzewa ani krzewy.
Wyróżnia się dwa typy ogrodów na dachu:
ogrody EKSTENSYWNE - tworzone są zarówno na powierzchniach płaskich, jak i spadzistych, z roślin niskich, płożących, skalnych, o minimalnych wymaganiach siedliskowych. Dachy te są lekkie. Do roślin typowych dla ogrodu ekstensywnego należą:
- aster alpejski, dąbrówka rozłogowa, dziewięćsił bezłodygowy, czyściec wełnisty, dzwonek karpacki, bodziszki, płomyk szydlasty, goździk siny, kosaciec, kostrzewa sina, kostrzewa Gaultiera, karmnik ościsty, macierzanka piaskowa, rojniki, rozchodniki, skalnice, smagliczka, ukwap dwupienny, zawciąg nadmorski, żagwin ogrodowy, wrzosy i wrzośce.
ogrody INTENSYWNE - są ciężkie, gdyż tworzy się je z większych roślin o bardziej rozbudowanym systemie korzeniowym, wymagających grubszej warstwy podłoża (humusu). Rośliny do ogrodu intensywnego to:
- berberysy, dereń rozłogowy, forsycja, irgi, żarnowce, ligustr, róże, pięciornik krzewiasty, pigwowiec, tawuły japońskie, suchodrzew japoński, wierzby ozdobne, wszystkie karłowe i płożące odmiany iglaków - sosen, świerków, żywotników, cisów, jałowców, winobluszcze, bluszcze, powojniki i wiele innych.
